Zygmunt Gloger 1902 Piece pokojowe


Zygmunt Gloger     1902       Piece Pokojowe

Piece Pokojowe. W południowej Europie nie były znane nigdy piece,ale tylko kominki do ogrzewania mieszkań. U Słowian jednak ,  Niemców  i w Szwajcarii  piece kaflowe upowszechniły się w mieszkaniach ludzi możnych jeszcze podczas wieków średnich .Germańskie muzeum w Norymberdze posiada piękny zbiór kafli polewanych  średniowiecznych które służyły  do wykładania ścian i podłóg oraz bogatą kolekcję pieców kaflowych od XV do XVIII wieku. Potrzeby kulturalne polski sąsiadującej z Niemcami były tak równoczesne że co na drodze postępu pojawiło się nad Elbą niebawem ukazywało się nad Wartą i Wisłą. W Gdańsku był w Artushof piec kaflowy z XVI wieku największy jakie tego rodzaju istniały, bo miał przeszło 10 metrów wysokości,zbudowany z kafli stosunkowo jednak nie tak wielkich bo 1./6 metra długich i szerokich. Na wystawie starożytności  r. 1856 w Warszawie znajdował się kafel z orłem książąt mazowieckich ,piękną zieloną polewą pokryty znaleziony w ruinach zamku książąt mazowieckich w Czersku. Kafel ten ( znajdujący się obecnie w zbiorach jeżewskich ) podajemy na rysunku .  O piecach polewanych wspomina inwentarz zamku radomskiego z czasów jagiellońskich. W księdze wydatków  Zygmunta Augusta na budowę zamku niepołomickiego ( r. 1568 ) piece z kafli  polewanych zwane są ” skliane piece”.Kronika miasta Lwowa wspomina że istniał tam w pałacu biskupim w rynku pokój ,którego ściany wyłożone były kaflami barw rozmaitych  a zwłaszcza złocistymi.Kafle te były niezawodnie wyrobem krajowym bo np  z kontraktu wydzierżawienia wsi Łaszewo z r 1605 widzimy,że we dworze łaszewskim znajdował się piec kaflowy polewany  ” roboty  lwowskiej ” . Musiała zatem istnieć już  w XVI wieku fabryka kafli gdzieś pod Lwowem. Gdańsk słynął w XVII wieku z wyrobu kafli które na statkach przewożących zboże spławiano póżniej  w górę Wisły  i jej dopływów jak : San, Bug, i Narew. Z kafli gdańskich umyślnie wyrobionych dla Rzewuskich jest piec ogromny w Podhorcach biały z błękitnymi ich herbami  ” Krzywda ” Muzeum przemysłowe miejskie we  Lwowie posiada z fabryki gdańskiej dwa piece z których jeden nader cennym jest okazem, nie składa się bowiem z kafli jednostajnych ale pomalowanych przed wypaleniem w ten sposób że całość pieca tworzy jeden ogólny i artystyczny ornament.W pałacu biskupim w Krakowie przed wielkim pożarem znajdowały się wspaniałe piece majolikowe z cyframi i herbami : Ostoja, biskupa Szyszkowskiego ( zmarłego roku 1630 ) i Nałęcz Piotra Gębickiego ( zmarłego r. 1657 ) Jeden z ogromnych kafli Gębickiego ze zbiorów jeżewskich znajduje się w muzeum Czapskich w Krakowie.  Budowniczy  Odrzywolski podał w V -ym tomie historyi sztuki rysunek i opis pieca ciekawego polewanego z r. 1647 w Głębowicach.” Na cokole wznosi się cylindryczny korpus pieca we dwóch kondygnacjach o małym uskoku.Rysunek ornamentu lekko wypukłego pokrywającego kafle biały tło granatowo-niebieskie.Pod  fryzem podpasującym bogato zdobiony gzyms główny rytmicznie rozstawione są większe kafle z tarczą mieszczącą herb Stary Koń i rozrzucone na tychże kaflach litery J.P.Z.P.Z.O.Z.P ( mające oznaczać Jan Pisarzowski z  Pisarzowa,Ziemi Oświęcimskiej i Zatorskiej Pisarz ) oraz rok 1647.W ornamencie ujmującym herb widnieje jeszcze kolor żółty ,brunatny i zielony . Od góry zakańcza piec kopułkowaty daszek wsparty na cylindrycznym korpusie obstawionym ośmioma słupkami kształtu kręgli.Daszek i kręgle pokryte łuską rysowaną koloru tła kafli tj,niebiesko-granatowego. Michał Baliński wspomina posadzka w zamku Sobieskiego w Jaworowie. Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Poznaniu posiada w swoich zbiorach niewielki piec z kafli kolorowych , niegdyś własność króla Stanisława Leszczyńskiego. W dalszym ciągu podajemy tu rys. dwóch pieców z doby saskiej. Rys pierwszy z r 1725 zdjęty z natury, otrzymaliśmy od p. Bisior, rysunek zaś drugi  pieca z 1734 roku zrobiliśmy sami .znalazłwszy piec około 1870 r we Włocławku w starym dworku przerobionym na dom zajezdny.

 

1401_401x600

 

 








 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 




Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *