Najnowsze Sposoby Stawiania Pieców i Kuchni KRAKÓW 1839 ROK część VIII


Najnowsze Sposoby stawiania pieców i kuchni oraz środki zapobiegające Dymieniu  Wydawnictwo i Druk  Józefa Czecha  Kraków   1839 rok   część   VIII                                                                                                                                                                                           URZĄDZENIE  KUCHNI

Najistotniejszą częścią kuchni jest ognisko, pierwiastkowa prosta forma uległa dziś w wytwornych piecach kuchennych  rozmaitym zmianom, szczególniej w nowszych czasach  uczyniono wiele  stosownych urządzeń  łączących   wygodę ,zaspakajających potrzeby ,oszczędzających miejsce   i palny materiał. Aby taką wystawić  kuchnię potrzeba naprzód    żeby wysokość ogniska miała 3,5 stopy jego szerokość  od 3-ch do 4- ech  stóp najwięcej   ,bo szerokość  nad 4-ry stopy jest bezużyteczną    ,ponieważ ręce dalej sięgać nie mogą   -długość musi być zastosowaną do wielkości kuchni i do potrzeby  gospodarskiej . W bardzo dużych kuchniach można zamiast jednego dużego  ogniska wiele mniejszych założyć  . Zwyczajne powinno być z cegieł na glinie wymurowane,kapa powinna być na 6 stóp od podłogi odległa z cegieł sklepiona,osadzona w mocne drzewo i dobrze do ściany sufitu przytwierdzoną. Powinna za krawędzie ogniska o jedną stopę wystawać,ażeby tem łatwiej  dym przyjmować . Istotną zaś jest rzeczą ażeby powoli ku kominowi nachylona była, szczególniej gdy w bocznej ścianie kuchnia stoi.Zamiast otwartej kapy można nad ogniskiem obszerny komin zbudować.Jednakowoż ten sposób ponieważ wolnemu użyciu ogniska przeszkadza tylko w ten czas zaleca się gdy kuchnia dymi,a dymu przez prostsze środki  nie można się pozbyć.- Z korzyścią jest gdy przy otworze kapy z blachy żelaznej która zamyka się w zimnej porze roku, gdy się ognia mocnego na ognisku nie utrzymuje ,aby ciepło w kuchni zatrzymać. Inne rury prowadzące dym z pojedynczych części ogniska do komina, muszą około tej klapy tak w niego być wpuszczone ażeby jako też i ciąg powietrza dla dymu przy otwarciu klapy odbywał się bez przeszkody. Zwyż opisane najprostsze urządzenie ogniska wystarcza tylko dla zwyczajnej potrzeby i tylko tam gdzie podostatkiem  jest palnego materiału . Gotowanie i pieczenie przy otwartym ogniu jest najkosztowniejsze i nie powinno być używane w dobrze urządzonych kuchniach,chyba w przypadku gdzie tylko drobiazgowe gotowanie czyniłoby zbytecznem opalanie kuchni ,albo gdzie tego urządzenia wymaga używane pieczenie  na rożnie. W tym razie urządzić taki piec najłatwiej bo tylko nad ogniskiem kładzie się żelazna blacha , na której się garnki i rondle stawiają albo też kuchnie takie urządzają się na sposób znanych i używanych pospolicie pieców do pieczenia tak nazwanych szabaśnikami. lecz daleko lepszymi są urządzenia te za pomocą których ogień rozpościera się pod i na około kuchennych naczyń. Z ogłoszonej wielkiej ilości narządów do tego celu służących opiszemy tu następnie te które swoja prostotą i oszczędnością się zalecają. Taką zaś jest bez  wszelkiej wątpliwości  w ten sposób urządzona kuchnia P. Pancer. Stosowna część ogniska zagłębia się do 12  cali i otacza się murem z cegieł ,tak iżby dymowi zostało w tyle miejsce do ujścia w komin. Te boczne mury powinny być ku sobie tak się nachylać izby miejsce dla ognia od spodu z tyłu ścieśniło się i rurą dymową się skończyło.Cała przestrzeń  opatruje się rustem i pokrywa się na + całą grubą z lanego żelaza blachą w tej znajdują się okrągłe  otwory do wstawiania naczyń do gotowania w oznaczonym porządku tak iżby ogień mógł dotykać się nie tylko spodów  ale także i bocznych powierzchni naczyń. Naczynia te powinny być jeżeli można z lanego żelaza wewnątrz pobielane ,powinny do otworów dokładnie przystawać i zagłębiać się  w ognisku na 4 lub 5 cali. Jeżeli nie chcemy wszystkich otworów  blachy na raz użyć to nie użyte zakrywają się  do tego urządzonymi żelaznymi pokrywkami .Opisanego powyżej urządzenia przedstawia przecięcie wzdłuż fig.1 tablica 2. Widok z przodu fig 2 przecięcie w poprzek czyli poziome fig 3. Tutaj widzieć można na fig 1 a miejsce do palenia,b rust, c popielnik d  rurę dymową ; na fig 3 oznacza a rurę dymową, fig 4 i 5 przedstawiają osady otworów do gotowania używanych do miejscowych naczyń. Ogień pali się na ruszcie,a tak można naczyniom większą lub mniejszą ilość ciepła dać, podkładając więcej lub mniej palnego materiału.Po wypaleniu się nawet tak urządzona kuchnia dość długo ciepło zatrzymuje . Powyższy aparat za najlepszy od nas uznany może dla zwykłych potrzeb użytym lecz dla zwykłych familijnych  potrzeb aparat jak nasz rysunek przedstawia jest dostateczny. Jeżeli potrzeba znagła do powiększenia wtedy można ognisko wzdłuż cegłami oddzielić ażeby gdy ta nie zachodzi pod całem ogniskiem na próżno palić . Te kuchnie zaleca jeszcze i to że można im dodać zamykające się klapy w kominie a tym sposobem ogrzewają one kuchni a w zimie. Nie możemy nie zwrócić uwagi  na następne okoliczności których zaniedbanie udaremnia dobroć całego powyższego narządu. Luft który przy C na fig 2 T 2 widzimy powinien być ile możności  przy ziemi bo przez to dostarcza więcej świeżego powietrza przysparzającego żywe palenie się ognia na ruszcie . Ruszt ten powinien być wydrążony  czyli wklęsły ażeby cokolwiek drzewo wystawało i węgle nierozrzucone leżały. Pręty rustu nie powinny w poprzek być kładzione lecz wzdłuż ogniska  to jest w kierunku ciągu powietrza. Ognisko pod blachą powinno być urządzone stosownie do kształtu i położenia naczyń jak to na fig 2 i 4 tablicy 2 punktami jest oznaczone. Chociaż blachy z otworami ostudzenie i rozgrzanie prędzej wytrzymują jak całkowite ,jednak zabezpieczenia się od ich pękania potrzeba dawać baczność aby przy pierwszym paleniu ogień rozłożyć pod cała blachą . Powyższego gatunku kuchnią lecz służącą zarazem do ogrzewania pokoju okazuje  fig 6 i 7 tab II. Rozszerzać się z wywodami jej dogodności pod obiema temi względami było by zbyteczną rzeczą przeto poprzestając na tej ogólnej wzmiance przystępuje do tłumaczenia powyższych figur.Przy a fig 7 są drzwiczki któremi się zapala ogień służący do gotowania  w naczyniach umieszczonych w blasze z otworami a  nad którą przestrzeń obmurowana z trzech stron zamknięta jest drzwiami e jak to fig 6 okazuje.Można także i w ścianie wązkiej  f zrobić dla wygodniejszego wkładania i wyjmowania podobne jak e drzwi. Przy b są drugie drzwi przydatne do pieca służącego do pieczenia. Na fig 6 tab 2 widać dwie rury c i d pierwsza z nich służy do wyprowadzenia dymu a druga pary z gotujących się potraw, a obydwie wychodzą do komina. Z resztą inne urządzenia łatwo każdy zastosuje z poprzedniego opisania kuchni P.Pancer- Ten piec można także urządzić do palenia z pokoju aby mu w tym razie na potrzebnym przeciągu nie zbywało dobrze jest otwór do palenia pod pierwszym naczyniem przy a  fig  7 umieścić i piec kuchenny zupełnie o mur oprzeć. Do pieczenia w zamkniętym  miejscu dostatecznie są tak zwane szabaśniki,tylko potrzeba na to uważać ażeby były dokładnie ogrzane ,to jest ile możności jednostajnie ze wszystkich stron.W tym celu powinien być ogień i dym gorący nie tylko pod spodnią blachą ale także i koło bocznych ścian i nad blachą zwierzchnią prowadzony kanałami mającymi od 2 do 3  cali obszerności. Korzystnie użyć dają się dwa lub  trzy takie szabaśniki jeden na drugim umieszczone z tych dolne mocniej bywają ogrzewane bo bezpośrednio od ognia z zwierzchnie słabiej bo tylko gorącym dymem . To stopniowanie ciepła dozwala na używać jednych do gotowania,pieczenia drugich do przygrzewania a tym sposobem wiele na dogodności zyskujemy i nie ponoszemy straty ciepła wzniecionego. Oprócz narządów  służących do gotowania i pieczenia  powinna mieć dobrze urządzona kuchnia narząd do utrzymywania pewnej ilości gorącej wody tak potrzebnej niemal ciągle w każdym gospodarstwie. potrzebę tę zaspakajają wmurowane w kuchnie miedziane warzniki  sterczące z ogniska trzecią albo czwartą swej wysokości,opatrzone z wierzchu przykrywką z klapą a z pod spodu kurkiem. Takim warznikom dają niektórzy osobny podpałi wodę w nich tylko w potrzebie rozgrzewają,lecz lepiej jest warznik tak osadzić ażeby był ogrzewany ciągle od ognia do gotowania lub pieczenia przeznaczonego, bo wygoda jest większa przy oszczędzaniu opału lecz w tym przypadku  powinien być ciągle wodą napełniony bo inaczej przepali się wkrótce. Ażeby większą ilość wody prędko i z małem użyciem opału rozgrzać służy następujący aparat: – Nad małem ogniskiem wmuruje się ze wszystkich stron zamknięta mocna miedziana panew podłużnego kształtu ( około 18-20 cali długa,8 cali szeroka 4 cale wysoka ) tak aby dany do spodniej jej  części kurek ze ściany wystawał. Z pokrywy tej panwi przeprowadza się miedziana rura do dna  wielkiego obok ogniska stojącego miedzianego naczynia sześciennego albo walcowatego kształtu. To naczynie ( które podług potrzeby 50,80 100 i więcej konwi zawierać może )zamykające się za pomocą przykrywki z klapą a opatrzone od spodu szerokim kruczkiem do upuszczania wody służącym,powinno być złemi  przewodnikami otoczone np. obmurowane w około z zostawieniem odstępu albo drzewem  obłożone . Toż naczynie o tem samem rura i panew napełnia się  wodą która w panwi się rozgrzana wznosi się za pomocą swej lekkości do góry do większego naczynia  gdy zimniejsza jako cięższa na dół opada. Tym sposobem z małym trudem i w  bardzo krótkim czasie woda wreć zaczyna. Jaki sposobem ekonomicznie i odpowiadająco wygodzie należy połączyć w całość rozmaite części ogniska nie da się w ogólności oznaczyć, bo wzglądna potrzeby i miejscowość najwięcej na to wpływa. Przeto trzeba tylko w tym razie mieć na baczeniu ażeby przy zakładzie rozmaitych ognisk jeden ciąg dymu  drugiemu nie przeszkadzał i i gdzie tylko być może powinien dym z każdego ogniska osobną drogą do komina prowadzonym. Jeżeli miejsce tego nie pozwala to trzeba starać się pod bardzo ostremi kątami łączyły się i aby główny kanał do którego wszystkie wchodzą miał obszerność równą wszystkim. Rozmaite podziały pieca do pieczenia ,potrzeba zakładać jedna na drugich tak ażeby ta część ogniska ze wszystkich najbardziej wywyższoną była. Opał powinien być mierny a daną ilością materiału osiągniemy w małem miejscu tyle ile w większej z podwójną ilością opału.Na koniec muszą wszystkie dymowe kanały szczególniej przy bardzo skomplikowanych ogniskach często i dokładnie być czyszczonym przeto na ten cel potrzebne otwory należy dołączyć i klapami dobrze opatrzyć .

1111+AAAAA_475x60022222222222+AA_583x6004444444444444+CCCCCCCC_600x3475555555555555555+ DDDDDDDDD_600x457

 



 




 

 

 






Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *