KAFLARSTWO POLSKIE 1915 rok cz III

I  ziemia Lubelska nie była pozbawioną odcienia swojego w sztuce ceglarskiej-zatem także w kaflarstwie. Są liczne dowody na poparcie twierdzenia ,jak daleko i szeroko kwitła tu  architektura, będąca do pewnego stopnia w powinowactwie nawet z całą sztuką lwowską. Domy dawne Lubelskie celowały atykami czyli czołami a rozwijały się one niezawodnie na tle sztuki ceglarskiej i kaflarskiej.Mnogość ułomków szkliwem powleczonych poucza nas  o  wielkiej ilości kafli stosowanych nie tylko do pieców ale dla obkładzin ścian wewnątrz i zewnątrz ,dla wypełnienia wnęk szczytowych ,dla przykrywania  koronki wieńczącej ściany czołowe ( jak np na domach w rynku Lubelskim )dla dachówek okazałych kolorami złotawymi, czerwonymi, zielonymi i modrymi, nawet  dla dachówek białych -oraz  dla gąsiorów ,wdzięcznie oddających ptaki rozmaite. Pod tym względem zachodzi łączność pomiędzy wytworami szkoły lubelskiej a ziemią lwowską ,krakowską ,poznańską itd . Wszędzie odnajdujemy szczątki  opiewające nadzwyczajne bogactwo rysunku ,zdobnictwa kolorów i rozmaitości w sztuce tak ceglarskiej jak i  kaflarskiej.  Przypuszcza Gloger w Enc. Staropolskiej jakoby w epoce piastowskiej dwory i pałace w Polsce nie posiadały jeszcze pieców – jakkolwiek  sam to zaznacza,że w XIX wieku nagle rozwija się kaflarstwo tzw majolikowe,to znaczy  szkliwione,polewane.Niesłusznie to zapatrywanie obala sama ta prawda że znane są nam  dobrze okazy stanowczo do czasów Kazimierza Wielkiego należące.Kafle średniowieczne  wykopane w 1900 w Oświęcimiu , jakkolwiek  bardzo rozwinięte w liniach i ozdobach mimo to są na pewno  związane także z  XIV wiekiem. Rzeczą podniesienia godną jest ta cecha ich znamienna iż ozdoba  ich rozwija się prawie wyłącznie  na herbach , a stanowi to bardzo ważną odmienność w porównaniu do kafli krajów innych. Mimowoli nasuwa się myśl związania herbów tych z herbami jakie w całem  średniowieczu z umiłowaniem i prostotą pod względem formy stosowane były do licznych zworników sklepień piastowskich ,toruńskich i nadwiślańskich. Jak na kaflach herby,płaskorzeżbą i kolorami uwydatnione były tak po zwornikach w kamieniu często rzeżbą wypukłą się posługiwały przy podkolorowaniu pola i dodaniu złota.Dr. Piekosiński przypuszcza że kafle herbowe wyrabiane przez  szlachtę musiały być przedmiotem handlu i targów.Na to nie można się zgodzić albowiem herby szlachty stanowczo nie pozwalałyby na kupczenie.Jeżeliby  przemysł domowy o tem iż długi czas ani dwór,ani pałac,ani zamek nie potrzebowały sprowadzać i kupować przedmiotów dotyczących przemysłu ,gdyż każdy szlachcic i każdy możnowładca polski posiadał w swoich dobrach  wszystkie gałęzie rękodzielnictwa. Był to przemysł domowy,najlepszą dżwignią sztuki rodzimej stanowiący Znając pamiętniki nasze zawyrokować można nieomylnie, że szlachcic nie sprzedawałby kafli herbowych na targach.Lecz jeżeli widzimy kafle jednego rodu w siedzibie rodu w siedzibie  drugiego rodu,to odbywało się to drogą podarunku  który sprawiał  u nas  zawsze radość większą ofiarującemu niż biorącemu.Tak wytłumaczyć można dostanie się do kafli szlachty polskiej  do komnat księcia oświęcimskiego ,podnosimy to dla wytłumaczenia zagadki którą poruszył Dr .Piekosiński . Wszystkie kafle inne w Oświęcimiu na zamku  Wołek znalezione z Pogonią i  z orłem śląskim itd. dowodzą w stosunku rodów bardzo daleko osiadłych. (Sprawdzania kom.do bad .Historyi Sztuki w Polsce -tom VII str CCXCV i CCXCVIII ) Kiedy na piecach wieku pożniejszego coraz rzadziej występują herby  wtedy w miejsce ich okazują się popiersia królów polskich,jak na sławnym piecu w sali królewskiej zamku w Mosażu ,albo postacie typ[owe w ubiorach wieku XVIII jak na piecu w Stamorowie ( Spraw.kom. d.b. historyi Sztuki w Polsce tom VI str CXXVI i CXXVII ).

kafel 9874

 

 

 




One thought on “KAFLARSTWO POLSKIE 1915 rok cz III

  1. Awesome website you have here but I was curious if you knew of any community forums that cover the same topics talked about in this article? I’d really love to be a part of group where I can get feedback from other knowledgeable individuals that share the same interest. If you have any suggestions, please let me know. Bless you!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *